AKIL ALMAZ BİR SATRANÇ: JEOPOLİTİK TAHTADA ÇOK KATMANLI OYUN

Tokalaşmak için Hürmüz boğazına gitmediler. Tehdit dolu ölümcül bombalar yağdırdılar. Birçok yalanla birlikte, gülerek üst perdeden yüzlerini göstermeleri. Diplomasiyi bile yalanlarına alet ettiler. Bütün etik ve ahlaki değerleri ayaklar altına alarak. Hem etik ahlaktan bahsettiler, hem de yalanlarına inanmalarını istediler. Zorla ve yine zorbaca. _Satrançta bazı oyuncular açılışı güçlü yapmak ister, fakat burada açılış doğrudan saldırıyla yapıldı. Bu, klasik oyunun dışına çıkıldığını gösterir._ Demek ülkeler artık demokrasi yalanlarına, yalan katmayı yeni ahlaki standart olarak kokuşmuş, bozulmuş, zehirlenmiş ilkeleri aldırış etmeden insanlığa dayatmayı seçtiler. Bu sadece İran’ın sorunu değil, Amerikan ve batının sorunu değil. Asya ülkelerinin de sorunu değil. Gerçek şu ki, insanlığın sorunu oldu. İnsanlık ahlaksızlık içinde can çekişiyor. _Bu durum, satrançta kuralların değişmesi gibidir; oyun aynı görünür ama aslında başka bir oyuna dönüşmüştür._ Gelenler ne istiyor? • İran’ın her şeyini istiyorlar. • Topraklarını • Madenlerini • Petrollerini • Köleleştirilmelerini • Yok olmalarını _Bu liste bir “şah mat planının” parçalarıdır; tek hamle değil, adım adım kuşatma._ Sadece Hürmüz meselesi değil. İran zayıflatılmış, bitirilmiş şekliyle isteniyor. Elde etmek pek imkansız gibi görünüyor. Biraz zihin jimnastiği yapmaya başladığımızda gerçekler bir bir görünmeye başlıyor. _Satrançta görünmeyen hamleler oyunu belirler. Burada da görünen değil, planlanan önemlidir._ İran savunma pozisyonunda, acemi Amerika saldırı pozisyonunda miras yedi gibi bütün stoklarını eritti. İran saldırıları istediği gibi yöneterek savaşı istediği gibi şekillendirmeye başladı. _Savunma bazen en güçlü saldırıdır. Rakibi yormak, en eski stratejidir._ Şu iyi anlaşılmalı miras yediler sadece Amerika değildi. İsrail ve körfez ülkeleri birlikte miras yedi gibi davrandılar. Şimdide çıkış yolunu bulup bu işten zaferle çıkmanın yolunu aramaktadırlar. Bunun için her yolu deneyeceklerdir. Çünkü, karizmayı çizdirdiler, itibarlarını yani dünyada bizim sözümüz geçer iddiaları yerle yeksan olmuştur. Eski itibarını geri almak için gözlerini kararttılar. Satranç hata affetmez. _İtibar kaybı satrançta tempo kaybıdır; geri kazanmak için riskli hamleler gelir._ • Taktik kötü gibi göründü ama aslında iyi idi. İki taraf satranç oyununu iyi oynayamadı. Ülkelerde petrol krizleriyle ekonomik sıkıntılar baş gösterdi. Tüm bunların bir önemi var mı? Savaşı çıkaranlar için bir değeri yok. Çünkü, istediklerini oyun ilerleyişini elde edemediler. _Taktik hatalar kısa vadede görünür, stratejik hatalar ise oyunun sonunda ortaya çıkar._ Irak savaşa dahil edilecek, Husi’ler savaşa dahil edilecek. Ve diğer komşuları Pakistan, Afganistan, Türkmenistan, Azerbaycan tetikte. Belluclar gün sayıyor. Giderek Ortadoğu’yu kasıp kavuracak savaş ve zararları. Sonuçta kim karlı ve zararlı gidişat ve taktik ve stratejik askeri bilgiler zafere ulaşacaktır. _Tahta genişliyor. Bu artık tek oyun değil, zincirleme hamleler dizisi_ . • İttifaklar mecburi olarak kendini saflar halinde karşı karşıya getirecek. • Nato’ya alternatif olarak Sünni paktı kendini gösterecektir. • Kara savaşı başladığında saflar daha netleşecektir. • Bir diğer ittifak ise Rusya, Çin ve kuzey kore ittifakı mecburi olarak sahada olmasa da oyun içine farklı bir taktikle girecektir. _Büyük satrançta bazı taşlar tahtaya geç girer ama oyunu onlar belirler._ Üç farklı ittifak olarak görülmektedir. Satranç oyunu şu ana kadar istenileni veremedi neden? Oyun içinde oyun kuruluyor, taktik ve strateji gibi büyük hatalar görülse de “kervan yolda dizilir” sözü gibi savaşın gidişatına göre oyun şekilleniyor. _Bu, sabit planlı değil adaptif bir oyundur._ Karlı çıkacak olan İsrail olacaktır. Giderek zararda gibi görünse de kazanımları çok fazla olacaktır. Ortadoğu’nun oyun kurucusu olmaya aday olduğunun göstergesidir. _Satrançta bazen taş kaybedersin ama konum kazanırsın._ Burada kendini gösteren iki tane satranç tahtası oyunu olduğudur. Her ne kadar bir tane satranç tahtası olduğu iddia edilse de iki tane satranç oynanıyor. Birini Amerika diğerini İsrail oynuyor. Diğerleri amacın gerçekleştirilmesi için çalışan güçler. _Aynı tahtada iki oyun oynanıyorsa, kazanan da farklı olabilir._ Satranç oyununu kim kazanacak? Önemli soru budur. Cevap gri olarak toz bulutunda kendini gösteriyor. Türkiye kazanan olacaktır. _Bekleyen oyuncu çoğu zaman kazanan oyuncudur._ Ortadoğu’nun her zaman kazananı oyun kurucusunun sözünü dinlemeyenlerin başına gelenleri Suriye’de ve Libya’da gördük. Tüm dünya gördü. İran söz dinlemeyen sinsi biri gibi davranıyor. Geçmişte yaşattıklarını yaşamaya başladı. Rahat durmuyor. • Sürpriz mi oldu? Hayır. • İran ektiklerini biçiyor. “rüzgar eken kasırga biçer” sözünün gerçekleştiğini gördük. _Satrançta her hamlenin bir karşılığı vardır; gecikir ama gelir._ • Irak’ın temizlenme vakti geldiğini ve bu temizliğin yapılmasına geç kalındığını görmekteyiz. Irak temizlenmesi sancılı olacaktır. Irak kaos haliyle yönetilmektedir. Oranında derlenip toparlanması lazım. • Barış çok uzakta bir ihtimal olarak beklenti içinde durmaktadır. Yıllarca Türkiye’nin İran’a uzattığı barış elini ve görmezlikten gelmiştir. Şu anda elini tutacak bir dost bırakmamıştır. İran yanız kalmıştır. “Kibir insanı bitirir derlerdi.” Şu anda İran’ın nasıl bittiğinin satranç oyununu izlemekteyiz. _Yalnız kalan şah, en hızlı mat olan şahtır._ • Amerika’yı yanıltan bölgesel İran’ın asimetrik savaşa girebileceği ve savaşı uzatmasını öngöremeyen komutan ve yöneticilere sahip olmasından kaynaklandı. Amerika ve İsrail savaşı kazandıracak yeni müttefikler kazanmanın peşindeler. _Oyunu uzatan taraf, genelde oyunun kaderini değiştirir._ • Hürmüz neden önemlidir? İsrail için vaat edilen toprakları elde etmek için çok önemlidir. Hürmüz demek İsrail demektir. İsrail bu amaca ulaşmak için her yöntemi deneyecektir. Coğrafyadaki yeni müttefiklerle birlikte başarıya ulaşma arzusu güçlü biçimde iradelerinde görülmektedir. Lübnan ve Suriye’deki amaçlarını gerçekleştirdiği gibi. Her zaman İsrail karlı çıkar, müttefikleriyle birlikte. _Bazı kareler vardır, tahtanın merkezidir; kontrol eden oyunu kontrol eder._ • İran arzuladığı coğrafyaya sahip olma planı kazanımlarını elinden kayıp etti. Lübnan’daki güçlü müttefiki Hizbullah sahadaki gücü eridi. Irak’ta güçlü olarak durmaktadır fakat savaşın giderek kızışması haşdi şabi’de kayıp olup gidecektir. Ortadoğu Irak topraklarını haşdi şabi’ye bırakmayacaktır, gücü ve iradesi eriyip yok olana kadar savaştan vazgeçmeyeceklerdir. • Hürmüz’de başlayan savaş giderek yayılacak gibi kendi gidişatını belli etmektedir. Hem ekonomik olarak ve ticaret yollarını tıkaması, dünya piyasalarında ağır faturaların ortaya çıkmasına sebep olmaktadır. Diğer örnek yakında zamanda İran’ın zengezur koridorunun işlemesine karşı çıkıp engellemesiydi. Bunun gibi çok örnek verilebilir. Sünni komşu ülkelerle iyi ilişkiler geliştirememesidir. Hep hasmane tutumu iyi ilişkiler geliştirmesine bariyer oluşturmuştur. _Satrançta merkezden kopan oyuncu, oyundan da kopar._ _Sonuç: İran’ın savaşı yayarak güçlü olduğunu göstermeye çalışması, aslında gücünü nasıl kaybettiğinin asimetrik gerçeğini ortaya koyacaktır. Görmemiz gereken asıl gerçek şudur: mesele, oyuncuların ne kadar kudretli olduklarının açığa çıkmasıdır. Bu, basit ya da sıradan bir zafer olmayacaktır; dünyanın kaderini değiştirecek ölçekte satranç zaferi olacaktır. Bu zafer insanlık için kara bir leke olarak hafızalarda hatırasını bırakacaktır. Çünkü insan kanıyla sulanmış yeni sınırlar, kazanımlarla dolu bir zafer olacaktır._