11.YARGI PAKETİNDE KRİTİK DÜZENLEME: TAHLİYE HESABI BAŞTAN YAZILIYOR

TBMM Adalet Komisyonu, kamuoyunda “11. Yargı Paketi” olarak bilinen Türk Ceza Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifini kısmi değişikliklerle kabul etti. Görüşmelerde en çok dikkat çeken başlık, kamuoyunda “Kovid-19 düzenlemesi” diye bilinen infaz maddesinin yeniden şekillendirilmesi oldu.

Ağır suçlara “erken tahliye” freni

Pakette yer alan 27. maddeyle, kapalı cezaevinden açığa, açık cezaevinden de denetimli serbestliğe daha erken ayrılmayı öngören düzenleme daraltıldı. Buna göre:

Terör suçları,

Kadın ve çocuklara yönelik kasten öldürme,

Cinsel saldırı ve çocuğun cinsel istismarı,

Beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak durumdaki kişilere karşı işlenen kasten öldürme ve cinsel suçlar

erken tahliye kapsamında kesin olarak dışarıda bırakılıyor.

31 Temmuz 2023 ve öncesinde suç işleyen hükümlüler için getirilen, 3 yıl erken denetimli serbestlik ve 3 yıl erken açık cezaevi hakkı, artık bu ağır suçlar için uygulanmayacak. İlk hesaplara göre 55 bin civarında mahkumun yararlanması beklenen düzenlemenin kapsamı, bu değişiklikle önemli ölçüde daralmış olacak.

Çocukları kullanan çete ve örgütlere 30 yıla kadar hapis

Teklif, sadece infaz rejimini değil, örgütlü suçlarla mücadeleyi de sertleştiriyor. Örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlarda çocukların “araç” olarak kullanılması, örgüt yöneticileri açısından ayrı bir ağırlaştırıcı sebep haline getiriliyor.

Bu kapsamda, çocukları suça sürükleyen çete ve örgüt yöneticileri için verilecek cezalar yarısından bir katına kadar artırılacak ve bazı durumlarda ceza üst sınırı 30 yıla kadar çıkabilecek.

Dolandırıcılık dosyalarının adresi netleşiyor

Uzun süredir tartışma konusu olan “dolandırıcılık davalarında görevli mahkeme” sorunu da pakette çözüme bağlanıyor.

Basit ve nitelikli dolandırıcılık suçlarına ilişkin yargılamaların görevli mercii asliye ceza mahkemeleri olacak.

Bu değişiklikten önce açılmış davalar ise eski görev kurallarına göre sonuçlandırılacak; sırf bu nedenle “görevsizlik” ya da “bozma” kararı verilemeyecek.

Avukatlara disiplin sistemi baştan düzenleniyor

Teklif, Avukatlık Kanununda da kapsamlı değişiklikler öngörüyor. Avukatlara verilecek disiplin cezaları;

Uyarma

Kınama

Para cezası

İşten çıkarma

Meslekten çıkarma

başlıkları altında yeniden sıralanıyor.

Aynı avukatın 5 yıl içinde tekrar disiplin suçu işlemesi halinde, ikinci fiil için öngörülen ceza bir derece ağır uygulanabilecek. Tekerrür halinde işten çıkarma ve meslekten men yolunu açan hükümler, avukatlık mesleğinde “tekrar eden ihlallere” karşı daha sert bir disiplin rejimi getiriyor.

Disiplin dosyalarında zaman aşımı, mahkeme kararının ilgili baroya ulaşmasından itibaren 1 ve 2 yıllık sürelerle sınırlandırılarak, yıllarca rafta bekleyen soruşturmaların önüne geçilmesi hedefleniyor.

Bilişim suçlarında hesaplara “48 saatlik kilit”

Pakette öne çıkan bir diğer başlık, bilişim yoluyla işlenen mali suçlar.

Nitelikli hırsızlık,

Nitelikli dolandırıcılık,

Banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması

gibi suçlardan elde edilen menfaatin bulunduğu hesaplar, 48 saate kadar “askıya alınabilecek”.

Bankalar, ödeme kuruluşları ve kripto varlık hizmet sağlayıcıları; şüpheli işlem tespit ettiklerinde ilgili hesapları geçici olarak durdurabilecek, durumu derhal savcılığa bildirmek zorunda olacak.

Savcılık ve hakim kararıyla bu hesaplarda bulunan tutarlara el konulabilecek, paranın suçtan zarar gören mağdura ait olduğunun anlaşılması halinde ise soruşturma veya kovuşturma aşamasında iade yolu açılacak.

“Kurusıkı” da dahil, genel güvenliğe tehditte ceza artıyor

Türk Ceza Kanunu’ndaki değişikliklerle, genel güvenliğin kasten tehlikeye sokulması suçunun ceza sınırları da yükseltiliyor.

Yangın çıkaran, bina çökmesine, sel ya da taşkına neden olan,

Silahla ateş ederek veya patlayıcı kullanarak insanların can ve mal güvenliğini tehlikeye atanlara verilecek hapis cezalarının alt ve üst sınırları artırılıyor.

Kamuoyunda “kurusıkı” diye bilinen ses ve gaz fişeği atabilen silahlarla, korku ve panik yaratacak şekilde ateş edilmesi de bu kapsamda ayrı bir yaptırıma bağlanıyor.

Suçun insanların toplu olarak bulunduğu alanlarda işlenmesi, cezanın yarı oranında artırılmasını gerektiren nitelikli hal olarak düzenleniyor.

Ulaşım araçlarının kaçırılması ve engellenmesine ağır yaptırım

Teklifte, kara, deniz, demir yolu ve hava ulaşım araçlarının kaçırılması veya hareketinin engellenmesine ilişkin cezalar da sertleştiriliyor.

Kara ulaşım araçlarının hareketini engelleyen ya da gittiği yerden başka bir yere götürenler için 1 yıldan 5 yıla kadar,

Deniz ve demiryolu araçlarında 3 yıldan 7 yıla,

Hava ulaşım araçlarında ise 5 yıldan 12 yıla kadar hapis cezası öngörülüyor.

Bu suçlar işlenirken başka bir suç daha işlenirse, failler her iki suçtan ayrı ayrı yargılanacak.

Sahte hat, sahte kimlik ve BTK’dan yüksek para cezaları

Elektronik haberleşme alanında da köklü değişiklikler geliyor.

Kimlik doğrulama kabiliyeti olmayan eski tip belgelerle abonelik açılmasının önüne geçiliyor.

Yabancı uyrukluların kimlikleri, Göç İdaresi üzerinden biyometrik verilerle teyit edilecek.

Aynı kişi adına açılabilecek hat sayısına sınırlama getirilirken, bu sınırı aşan hatların bağlantısı kesilebilecek.

Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK), ihlalin niteliğine göre 1000 TL’den 1 milyon TL’ye kadar idari para cezası uygulayabilecek. Yükümlülükleri yerine getirmeyen işletmecilere, her bir hat veya cihaz için ayrıca yüksek tutarlı cezalar verilebilecek.

Kişilik haklarının ihlalinde hızlı erişim engeli

İnternet yayınlarıyla ilgili düzenlemeler de paketin önemli başlıklarından biri.

Yayın içeriği nedeniyle kişilik haklarının ihlal edildiğini düşünenler, sulh ceza hakimliğine başvurarak içeriğin çıkarılmasını veya erişimin engellenmesini isteyebilecek. İhlalin “ilk bakışta” anlaşılabildiği durumlarda hakim, 24 saat içinde karar verecek.

Gereğinin yerine getirilmemesi halinde, özellikle günlük erişimi 10 milyonu aşan büyük sosyal ağ sağlayıcıları hakkında bant daraltma dahil kademeli yaptırımlar devreye girebilecek. Kararlara uymayan erişim, içerik ve yer sağlayıcıların sorumluları ise bin günden beş bin güne kadar adli para cezasıyla karşı karşıya kalacak.