DÜŞEN DOĞUM ORANLARI ÇİN’İ RADİKAL KARARA GÖTÜRDÜ
Nüfus yapısındaki hızlı değişim ve azalan doğum sayıları, Çin yönetimini 32 yıldır süren bir uygulamayı sona erdirmeye zorladı. Hükümet, doğurganlığı artırmak için hem mali hem sosyal adımlar atmaya hazırlanıyor.
Dünyanın en kalabalık ülkelerinden biri olan Çin, düşen doğum oranları karşısında dikkat çeken bir politika değişikliğine gitti. Hükümet, yaklaşık 32 yıldır vergiden muaf tutulan doğum kontrol ürünlerine yüzde 13 oranında katma değer vergisi uygulanacağını duyurdu. Yeni düzenlemenin 1 Ocak 2026 itibarıyla yürürlüğe girmesi planlanıyor.
Bu kararla birlikte 1993 yılından bu yana yürürlükte olan vergi muafiyeti sona ererken, kararın arkasında hızla düşen doğum oranları, yaşlanan nüfus ve daralan iş gücüne yönelik artan endişelerin bulunduğu belirtiliyor. Çinli yetkililer, mevcut demografik gidişatın uzun vadede ekonomik ve sosyal yapıyı zorlayabileceğine dikkat çekiyor.
Resmi verilere göre Çin’de 2024 yılında dünyaya gelen bebek sayısı 9,5 milyon olarak kaydedildi. Bu rakam, 2019 yılında görülen 14,7 milyon doğuma kıyasla yaklaşık yüzde 35’lik bir düşüşe işaret ediyor. Zaman zaman kültürel ve takvimsel etkilerle kısa süreli artışlar yaşansa da genel eğilimin aşağı yönlü olduğu vurgulanıyor. Doğum sayısının ölümlerin gerisinde kalmasıyla Çin, son yıllarda nüfus artışında tarihi bir kırılma yaşamış durumda.
Uzun yıllar tek çocuk politikası uygulayan Çin, 2015’te iki çocuk, 2021’de ise üç çocuk iznine geçerek bu politikayı gevşetmişti. Ancak buna rağmen doğum oranlarında beklenen artış sağlanamadı. Yeni vergi düzenlemesi, geçmişte devlet eliyle teşvik edilen doğum kontrol uygulamalarıyla çeliştiği gerekçesiyle kamuoyunda tartışmalara yol açtı.
Öte yandan Çin yönetimi, yalnızca vergi düzenlemesiyle yetinmeyerek doğurganlığı artırmaya yönelik sosyal destek paketlerini de devreye sokmayı planlıyor. Buna göre annelik izninin 158 güne çıkarılması, babalık izninin 30 güne uzatılması ve 2025 sonrası doğan çocuklar için ailelere yıllık maddi destek sağlanması gündemde.
Benzer bir tablo Türkiye’de de dikkat çekiyor. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, doğum oranlarındaki düşüşü “savaştan daha büyük bir tehdit” olarak nitelendirerek, nüfus yapısındaki gerilemenin uzun vadeli risklerine vurgu yapmıştı. Çin’in attığı bu adım, küresel ölçekte birçok ülkenin benzer demografik sorunlarla karşı karşıya olduğunu bir kez daha gözler önüne serdi.